کارگردان فیلم کوتاه «بلوغ نزده»
سینما را انتخاب کردم چون محدودیت‌ها را دوست ندارم
از چه زمانی به هنر علاقه‌مند شدید؟ چه شد که بازیگری و سینما برایتان جذاب شد؟
از زمانی که در خانه‌مان برای اولین بار فیلم فارسی دیدم. آن زمان مرسوم بود که تلویزیون یک فیلم را بارها پخش کند. من در آن سن کم به این فیلم‌ها علاقه‌مند شده بودم. حتی نمی‌دانستم آن بازیگران دیگر در قید حیات نیستند و زمان عوض شده است. فکر می‌کردم این‌ها جایی هستند؛ شاید جای دوری باشند و من بتوانم به آن‌ها برسم و با آن‌ها در فیلم‌ها بازی کنم.
شما فعالیت هنری‌تان را از یکی از شهرهای اطراف شیراز آغاز کرده‌اید. کار کردن در فضای هنری یک شهر کوچک چه دشواری‌ها و تفاوت‌هایی با شیراز یا تهران دارد؟
فعالیت حرفه‌ای در شهرهای کوچک‌تر قطعاً تفاوت‌هایی دارد. در شهرهای بزرگ همه‌چیز راحت‌تر و در دسترس‌تر است، اما در شهرهای کوچک محدودیت‌هایی وجود دارد. امکانات به آن اندازه نیست و پتانسیل‌ها، با وجود اینکه وجود دارند، تنوع زیادی ندارند.
شما از سال ۱۳۸۷ فعالیت هنری‌تان را با تئاتر آغاز کردید. تئاتر چه جایگاهی در مسیر هنری شما دارد؟
من از سال ۱۳۸۷، یعنی زمانی که رسماً فعالیت هنری‌ام را شروع کردم، کارم را با تئاتر آغاز کردم. در این سال‌ها به‌طور پیوسته در این فضا فعالیت داشته‌ام و کارهای دیگری هم در زمینه تئاتر انجام داده‌ام، اما عمده فعالیت تخصصی‌ام بازیگری بوده است. تئاتر برای من جایگاه ویژه‌ای دارد، چون شروع من با تئاتر بوده و ریشه‌هایم در تئاتر است. این هنر همیشه جایگاه ویژه‌ای برای من خواهد داشت.
از نگاه شما بازیگری روی صحنه تئاتر چه تفاوتی با بازیگری مقابل دوربین دارد؟ کدام‌یک دشوارتر است؟
بازیگری روی صحنه و بازیگری مقابل دوربین تفاوت‌های زیادی دارند، هرچند فکر می‌کنم ریشه هر دو یکی است و در نهایت با بازیگری سروکار داریم؛ فقط رسانه و شیوه اجرا متفاوت است. در تئاتر به جنس خاصی از بازیگری و لحن نیاز است؛ البته این موضوع به گونه تئاتر هم بستگی دارد. این روزها تئاترهایی با بازی‌های بسیار واقع‌گرایانه هم اجرا می‌شوند و حتی برای شنیدن صدای بازیگران از میکروفن استفاده می‌کنند.
با وجود تفاوت‌ها، در هر دو شیوه باید بتوانی باورپذیر بازی کنی، به شناخت درستی از نقش برسی و شخصیت را به‌درستی تحلیل کنی. باید توجیه‌ها و «اگر»هایی را که در بازیگری لازم است، پیدا کنی. تفاوت در رسانه باعث می‌شود تکنیک‌های مورد نیاز هم متفاوت باشند. دشواری هرکدام نیز مخصوص به خودشان است. در تئاتر بارها تمرین می‌کنی و اجرا پیوستگی دارد و زنده است؛ اما در بازیگری مقابل دوربین، صحنه‌ها به ترتیب داستان پیش نمی‌روند. ممکن است ناگهان بخشی از میانه قصه را بازی کنی یا دوربین را در نقطه اوج روشن کنند و تو باید همان لحظه آن بخش را اجرا کنی. به همین دلیل بازیگری مقابل دوربین به تکنیک‌های خاص خودش نیاز دارد. البته بازیگری تئاتر هم تکنیک‌های مخصوص به خود را دارد. واقعاً نمی‌توان گفت کدام‌یک دشوارتر است؛ هر دو سختی‌های خودشان را دارند.
چه شد که تصمیم گرفتید در کنار بازیگری، فیلم‌سازی را هم دنبال کنید؟ آیا این تصمیم از ابتدا در ذهن‌تان بود؟
واقعیت این است که احساس کردم در مرحله‌ای هستم که دلم می‌خواهد خودم انتخاب کنم؛ نمی‌خواهم بنشینم تا انتخاب شوم. برای همین فیلم‌سازی را به‌طور مستقل شروع کردم.
تجربه‌های شخصی و محیطی که در آن زندگی کرده‌اید چقدر در انتخاب سوژه‌های فیلم‌هایتان اثر دارد؟ فکر می‌کنید فیلم‌سازان شهرستانی باید بیشتر به سراغ موضوعات بومی بروند؟
قطعاً تجربه‌های شخصی و محیطی که در آن زندگی و بزرگ شده‌ام، در انتخاب سوژه‌هایم تأثیر دارند؛ چه ناخودآگاه و چه خودآگاه. چیزهایی که شنیده‌ام و با آن‌ها زندگی کرده‌ام و حسشان کرده‌ام، در باور من شکل گرفته‌اند و بر انتخاب‌هایم اثر می‌گذارند.
به نظرم برای فیلم‌ساز شهرستانی محدودیتی وجود ندارد. اصلاً ما سینما را انتخاب می‌کنیم چون محدودیت‌ها را دوست نداریم. اما وقتی در شهرستان زندگی می‌کنی، حیف است از فضای اطرافت، از حال‌وهوایی که آنجا وجود دارد، از ظرفیت‌ها و موضوعات و مسائلی که در آن محیط جریان دارد، استفاده نکنی. این موضوعات ارزش شنیده‌شدن دارند و ارزش دارد که برایشان هزینه و کار شود. بنابراین من محدودیتی برای پرداختن به موضوعات مختلف قائل نیستم.
خودم هم احساس می‌کنم در کنار استفاده از این فضا، دغدغه‌های دیگری دارم. در تهران درس خوانده‌ام، همیشه در فضای دانشگاهی بوده‌ام و ادبیات و شعر را دنبال کرده‌ام. طبیعتاً دغدغه‌های دیگری هم دارم، اما هنوز در ابتدای راهم و فعلاً در مسیر ساخت فیلم بیشتر از امکانات و ظرفیت‌هایی استفاده می‌کنم که در اطرافم وجود دارد.
برای نخستین بار با فیلمتان در جشنواره فیلم کوتاه تهران حضور دارید. ایده ساخت این فیلم از کجا آمد و چه چیزی شما را به سراغ این داستان برد؟
برای نخستین حضورم در جشنواره فیلم کوتاه تهران، ایده اولیه فیلم از بحث آیین آینه و رسم «بچه‌خواب‌کردن» شکل گرفت؛ رسمی که خوشبختانه یا متأسفانه همچنان در این منطقه وجود دارد و انجام می‌شود. به این فکر کردم که با چه قصه‌ای می‌توانم این آیین را نشان بدهم و بازنمایی کنم. وقتی آن رسم را با قصه یک پسربچه و رازی که در دل داشت پیوند زدم، داستان فیلم شکل گرفت.
فیلم شما در بخش «استعداد نو» جشنواره حضور دارد. این بخش و فرصتی که برای فیلم‌سازان جوان فراهم می‌کند چقدر می‌تواند در ادامه مسیر حرفه‌ای شما مؤثر باشد؟
عنوان بخش «استعداد نو» قطعاً عنوان جذاب و جالبی است؛ هم از نظر تازه‌بودن و هم از این جهت که به‌عنوان یک استعداد به آن نگاه می‌شود. امیدوارم این بخش بتواند مسیر را کمی هموارتر کند؛ دست‌کم از این جهت که امکان پیدا کردن تهیه‌کننده فراهم شود تا بتوان با امکانات بیشتری فیلم بعدی را ساخت. حضور در این فضا، دیدن فیلم‌های فراوان با اندیشه‌ها و نگاه‌های مختلف، آشنا شدن با افرادی که به‌صورت تخصصی و حرفه‌ای این مسیر را دنبال می‌کنند و تعاملاتی که شکل می‌گیرد، قطعاً می‌تواند برای ادامه راه کمک‌کننده باشد. امیدوارم همین‌طور باشد.
به نظر شما فیلم کوتاه باید به‌عنوان یک قالب مستقل هنری دنبال شود یا می‌تواند سکویی برای ورود فیلم‌ساز به سینمای بلند باشد؟
واقعیتش نمی‌دانم؛ این بحثی است که فیلم‌سازان جوان و حتی فیلم‌سازان باسابقه درباره آن صحبت کرده‌اند: اینکه فیلم کوتاه یک رسانه مستقل است و نباید آن را صرفاً پلی برای ورود به سینمای بلند دانست. اما من نگاه بسته‌ای به این موضوع ندارم. به هر شکلی که بتوان به فیلم کوتاه نگاه کرد، مهم این است که فیلم ساخته شود. فیلم کوتاه می‌تواند یک رسانه مستقل باشد و در عین حال می‌توان از طریق آن تجربه کسب کرد و مسیر را در چشم‌اندازی گسترده‌تر دید. من نسبت به این موضوع موضع سخت‌گیرانه‌ای ندارم و قطعاً فیلم کوتاه را یک رسانه مستقل می‌دانم. اینکه کسی در چشم‌انداز خود بخواهد در مقطعی از این مسیر جدا شود و وارد فضای دیگری، یعنی رسانه‌ای دیگر، شود، موضوعی شخصی و مربوط به مسیر جداگانه هر فرد است.